STATISTICA Karty kontrolne zawierają szeroki zestaw technik sterowania jakością na bazie kart kontrolnych cechujących się wyjątkową elastycznością i kompletnością rozwiązań. Zawarte w tym pakiecie narzędzia są niezbędne w takich zastosowaniach jak: SPC (statystyczne sterowanie procesem, statystyczne sterownie jakością) i Six Sigma. STATISTICA Karty kontrolne jest to polskojęzyczny program nadający się zarówno do zastosowań na hali produkcyjnej, w technologiach o różnych poziomach zaawansowania (patrz też STATISTICA Enterprise QC), jak i nadający się do prowadzenie badań nad udoskonaleniem jakości produktów. Rutynowe prace można sprawnie wykonywać korzystając w obsłudze programu z opcji automatyzacji i skrótów. Praktycznie wszystkie opcje wielu różnych wykresów mogą być modyfikowane stosownie do bieżących, zmieniających się potrzeb (a modyfikacje te mogą być zapisywane, jako ustawienia domyślne lub jako wzorce do późniejszego wykorzystania). Są też w STATISTICA Karty kontrolne mocne a łatwe w użyciu narzędzia projektowania własnych, zupełnie nowych procedur analitycznych i dodawania ich, na stałe do programu, co jest szczególnie przydatne przy scalaniu analiz jakości z istniejącym już systemem zbierania danych czy wizualizacji.

Wprowadzenie do SPC i kart kontrolnych znajduje się w naszej Czytelni w artykułach: Metody statystyczne w zarządzaniu jakością i Efektywne statystyczne sterowanie procesami (SPC) z wykorzystaniem pakietu STATISTICA, a przykład pracy w pakiecie STATISTICA Karty kontrolne w artykule Przykład tworzenia kart kontrolnych w STATISTICA. Inne artykuły zwiane z tym zagadnieniem znajdują się w dziale jakość naszej czytelni.

Standardowe karty. W programie znajdują się elastyczne implementacje następujących kart: karty Pareto, karty X średniego, karty R, S, karty C, N_p (liczb o rozkładzie dwumianowym), karty P (proporcji), karty U, karty CuSum (sum skumulowanych), karty ruchomego rozstępu, karty pojedynczych obserwacji, karty średniej ruchomej (MA) i karty EWMA (wykładniczo ważonej średniej ruchomej). Karty te wykreślane mogą być na podstawie parametrów podanych przez użytkownika lub wyliczonych z danych. Większość kart tworzonych może być zarówno dla pojedynczych obserwacji jak i dla wieloelementowych próbek. Linie kontrolne można określać jako wielokrotność sigmy (np. 3 * sigma), na podstawie prawdopodobieństwa (np. p=0.01, 0.99) wg rozkładu normalnego lub ogólnego (krzywe Johnsona) lub jako konkretne, stałe wartości. W przypadku próbek o niejednakowych licznościach karty kontrolne mogą być rysowane z liniami kontrolnymi na zmiennym poziomie lub mogą bazować na wartościach standaryzowanych. Dla większości kart używać można, na jednej karcie wielu specyfikacji (i tak, np. linie kontrolne dla wszystkich nowych próbek mogą być obliczane na podstawie podzbioru wcześniejszych próbek itd.). Podobnie jak wszystkie wykresy STATISTICA, tak i karty kontrolne dają się w wysokim stopniu dostosowywać do potrzeb; można dodawać tytuły, komentarze, rysować linie, zaznaczać obszary związane z wartościami skali, etykietować próbki datami, kodami identyfikującymi itd.

Powrót na początek

Interaktywne zaznaczanie i etykietowanie punktów. Na kartach kontrolnych, a także na zbiorach kart można interaktywnie oznaczać lub usuwać punkty odstające i inne, o których chcemy wiedzieć jaki maja wpływ na wynik, używając do tego ogólnego, "inteligentnego" narzędzia analitycznego. Użytkownik może wybierać pojedyncze próbki lub ich grupy bazując na kryteriach aktualnie dla karty określonych (linie kontrolne, testy wzorca) w celu wyłączenia ich z obliczeń, pozostawiając je jednak widoczne na karcie, albo też, by zupełnie je usunąć. Karty wielokrotne można ustawić tak by kryteria włączania lub wyłączania punktów były jednolite dla wszystkich kart, tak, by np. punkt usunięty z karty X-średniego i R zniknął też z wszystkich histogramów. Użytkownik może też włączyć rysowanie indywidualnych obserwacji dla wszystkich lub tylko dla wybranych próbek.

Przypisywanie przyczyn i działań. Na większości kart użytkownik może punktom odstającym lub dowolnym innym przypisywać przyczyny i działania, a także inne komentarze. Etykiety przyczyn i działań mogą być przypisywane interaktywnie jak również, program może automatycznie wykrywać i oznaczać próbki wskazujące na rozregulowanie procesu.

Powrót na początek

Elastyczny, dostosowywalny system alarmowania. Wyczerpujący zestaw opcji pozwala użytkownikowi określać warunki, przy których próbkę należy uznać za wskazującą na rozregulowanie lub też uznać za taką, której należy się bliżej przyjrzeć (bo np. spełniony jest test wzorca lub obserwacja składowa wykracza poza specyfikację itp). System alarmowania dostosowywany jest tak by konkretnemu zdarzeniu odpowiadała żądana reakcja. Na przykład, przekroczenie przez próbkę linii kontrolnej spowoduje automatyczne zażądanie od operatora podania przyczyny rozregulowania, następnie uruchomiony zostanie program STATISTICA Visual Basic obliczający różne dodatkowe statystyki lub uruchamiający zewnętrzny program, a inny zewnętrzny program wyśle odpowiedni komunikat na telefon komórkowy inżyniera nadzorującego proces. Ustawienie systemu alarmowania może być zapisane w pliku konfiguracyjnym (do wykorzystania w przyszłości) albo zastosowane może być jako domyślne.

Powrót na początek

Praca inżyniera i operatora; zabezpieczanie hasłem. Ustawienia karty kontrolnej (przypisywanie przyczyn, działań, alarmy i inne), specyfikacja karty, jak również dane, w przypadku karty która ma być używana na hali produkcyjnej, mogą być zabezpieczone hasłem, tak by operator miał ściśle określony, ograniczony dostęp do karty i danych. Tak skonfigurowana karta, zapisana przez inżyniera może być uruchamiana, w trybie ograniczonym, przez operatora.

Organizacja danych. Dane, dla większości kart, mogą być ułożone w praktycznie jakimkolwiek formacie stosowanym w procedurach zapewnienia jakości. Próbki identyfikowane być mogą przez identyfikatory, numery kodowe, a można też określić stałą liczność próbek (patrz niżej).

Powrót na początek

Karty krótkich serii. Większość typowych kart pomiarowych (X-średnie, R, S, MA, EWMA) jak i oceny alternatywnej (C, U, P, Np) może być używana przy krótkich seriach produkcyjnych (karty dla krótkich serii i wielu części lub maszyn). Dla kart pomiarowych (przy ocenie ilościowej) stosowanych do krótkich serii określić możemy wartość nominalną (otrzymamy kartę nominalną, zwana też docelową) lecz możemy ponadto podać zmienność procesu, otrzymując standaryzowaną kartę krótkich serii. Dostępne są w programie opcje sortowania punktów tak, że rysować je można wg numerów próbek, wg części lub w kolejności pobierania próbek. Szczegółowe statystyki obliczane są wg części i wg próbek. Próbki i części mogą być określane w pliku danych lecz można też zdecydować się na stałą liczność. Zauważmy, że wszystkie standardowe dla kart kontrolnych opcje i statystyki (zdolność, testy wzorca) dostępne są też dla kart krótkich serii.

Powrót na początek

Karty wieloźródłowe (zgrupowane i zgrupowane krótkich serii). Karty pomiarowe i alternatywne mogą być też obliczane dla procesów wieloźródłowych (np. dla różnych operatorów, maszyn, linii montażowych), dając jednoczesne podsumowanie wszystkich źródeł czy procesów. Karty te rysować można również dla krótkich serii produkcyjnych, otrzymując zgrupowane karty krótkich serii. Dla kart tych, poza standardowymi parametrami określającymi na przykład linie kontrolne, podać można również liczbę kolejnych punktów, pochodzących z tego samego procesu, podświetlanych na karcie.

Powrót na początek

Opcje kart i obliczane statystyki. Do dyspozycji użytkownika jest wiele różnorodnych statystyk opisujących jakość produktu. Obliczać można wskaźniki zdolności i wykonania (C_pk, P_pk itd., dla rozkładu normalnego i innych rozkładów), rysować histogramy zmiennych opisujących jakość, automatycznie wykonywać niektóre lub wszystkie siedem testów wzorca przebiegu. Standardowe karty można otrzymywać jako złożone, wielokrotne wykresy, np. karcie X-średniego i R (lub S) towarzyszyć mogą odpowiednie histogramy średnich i rozstępów. Punkty odstające (przekraczające linie kontrolne) jak i ciągi punktów dających wzorce przebiegu są automatycznie na wykresie zaznaczane. Do wykresów kart dodać można linie ostrzegawcze, linię średniej ruchomej, linie specyfikacji procesu.

Powrót na początek

Wskaźniki zdolności, wykonania i linie kontrolne dla rozkładów innych niż normalny. Dla kart przy ocenie ilościowej (pomiarowych) najczęściej używa się rozkładu normalnego, lecz w sytuacjach, gdy dane nie są zgodne z rozkładem normalnym (np. maja dużą asymetrię) program także utworzy precyzyjną kartę kontrolną. Opcja ta jest bardzo przydatna przy małych licznościach próbek, gdyż wtedy najwyraźniej ujawniają się odstępstwa od normalności, które prowadzić mogą do poważnego zaniżenia lub zawyżenia liczby wskazań na rozregulowanie, jeśli nie zostałyby użyte właściwe procedury uwzględniające rzeczywisty rozkład danych. Program obliczał będzie położenie linii kontrolnych bazując na krzywej Johnsona dopasowanej wg wartości czterech pierwszych momentów obliczonych z danych, przy czym możliwe jest też użycie wartości momentów podanych przez użytkownika. Wskaźniki zdolności mogą być obliczane na bazie dopasowania krzywych Johnsona lub Pearsona. Przy czym, co warto zauważyć, wskaźniki te obliczać też można wg konkretnych wybranych rozkładów używając STATISTICA Analiza procesu (rozszerzenie programu, dostępne w StatSoft).

Powrót na początek

Inne wykresy i arkusze wyników. Dla większości kart (również dla karty R), można wykreślić krzywą operacyjno-charakterystyczną (OC). Jako uzupełnienie wykreślanych kart wyświetlić można arkusz z liczbowymi wartościami rysowanymi na karcie, co pozwala dokładnie im się przyjrzeć. Można otrzymać wydruk niewypełnionych kart, dostosowanych do konkretnego procesu, tak że na hali produkcyjnej, gdzie nie ma komputera, wystarczy już tylko ręcznie nanosić punkty. Zauważmy też, że karty kontrolne, podobnie jak wszystkie inne wykresy STATISTICA mogą być w szerokim zakresie zmieniane celem dostosowania do konkretnych potrzeb. Dostosowane karty mogą być zapisywane i dalej modyfikowane.

Powrót na początek

Karty kontrolne w czasie rzeczywistym; zewnętrzne źródła danych. Większość wykresów i kart w STATISTICA Karty kontrolne może być automatycznie połączonych ze źródłem danych, tak, że aktualizować się będą w miarę napływu nowych danych. Potężne narzędzia transferu danych dostępne są w (opcjonalnych) aplikacjach STATISTICA, w STATISTICA Enterprise QC i STATISTICA Enterprise.

STATISTICA Enterprise. STATISTICA Enterprise jest wersją grupową STATISTICA, w pełni zintegrowaną z wydajną, centralną hurtownią danych. System zawiera wygodny interfejs dostępu do danych, w ramach całej organizacji, jak również narzędzi pracy grupowej.

STATISTICA Enterprise QC. STATISTICA Enterprise QC jest zintegrowanym, wieloużytkownikowym pakietem zawierającym komplet narzędzi statystycznego sterowania jakością (SPC), w instalacji na skalę całej organizacji. STATISTICA Enterprise QC zawiera centralną bazę danych, wszystkie narzędzia niezbędne do sprawnego zarządzania danymi z wielu źródeł i narzędzia koordynacji pracy operatorów, inżynierów jakości i kierownictwa.

STATISTICA Enterprise QC i STATISTICA Enterprise pozwalają na elastyczną integrację procedur zawartych w STATISTICA Karty kontrolne z bazami danych organizacji i utworzenie rozbudowanego systemu monitorowania jakości na skalę całego przedsiębiorstwa.